[BÀI 13] NƯỚC RỬA LÔ & CAO SU (ROLLER & BLANKET WASH) – "SỮA RỬA MẶT CHUYÊN SÂU" CHO DÀN MÁY IN

Chào mừng bạn đến với bài học thứ 13 trong chuỗi kiến thức nhập môn ngành in Offset!

Hôm qua chúng ta đã biết dàn lô cao su và tấm cao su in hoạt động vất vả thế nào để nhào nặn từng giọt mực. Sau một ca làm việc kéo dài hàng chục ngàn lượt in, làm sao để tắm rửa sạch sẽ cho chúng sẵn sàng cho ca sau? Đó chính là nhiệm vụ của Nước rửa lô và cao su (Wash-up Solvents).

1. Nước rửa lô là gì? (Ví dụ đời thường dễ hiểu)

Hãy tưởng tượng bạn vừa tham gia một buổi tiệc hóa trang và mặt bôi đầy lớp kem phấn trang điểm chống trôi rất dày:

• Nếu bạn chỉ dùng nước lã dội vào mặt, phấn bám chặt không trôi chút nào.

• Nếu bạn lấy cồn đỏ hay xăng thơm ra rửa mặt, phấn bay sạch thật đấy nhưng da bạn sẽ khô rát, nứt nẻ và tổn thương ngay lập tức.

• Giải pháp chuẩn nhất là dùng dầu tẩy trang hoặc sữa rửa mặt chuyên sâu: Vừa hòa tan sạch lớp phấn dầu, vừa bảo vệ da mềm mại.

Nước rửa lô cao su trong máy in offset hoạt động y hệt như dầu tẩy trang. Mực in offset là mực gốc dầu đặc quánh, khô nhanh và bám cực dai. Nước rửa lô là dung môi được pha chế đặc biệt để vừa bẻ gãy liên kết màng mực trong tích tắc, vừa không làm trương nở hay ăn mòn lớp cao su nhạy cảm của dàn máy.

2. Nước rửa chuyên dụng khác gì xăng thơm, dầu hỏa?

Rất nhiều xưởng in theo thói quen cũ vẫn hay dùng dầu hỏa (dầu lửa) hoặc xăng thơm để rửa lô vì rẻ và nhanh khô. Tuy nhiên:

• Dầu hỏa: Rất lâu khô, để lại một lớp màng nhờn trên mặt cao su khiến bài in sau khó bắt mực, làm giảm tuổi thọ cao su.

• Xăng thơm/Xăng xe: Bay hơi cực nhanh, dễ gây cháy nổ nguy hiểm trong xưởng kín, đồng thời hút hết chất dẻo trong cao su làm mặt lô nhanh chóng bị co rút, chai cứng và nứt chân chim.

• Nước rửa lô chuyên dụng: Điểm chớp cháy an toàn (Flash point cao), hòa tan mực cực nhanh, có khả năng pha thêm nước để rửa trôi luôn cả bụi giấy và cặn bột phun.

3. Lỗi kinh điển của người mới: Rửa qua loa sót mực đáy & Dùng sai dung môi làm phồng rộp cao su

• Hiện tượng 1: Bản in bị lem màu cũ khi đổi màu mực mới (đổi từ mực đậm sang lợt)

o Tình trạng: Rửa máy xong để đổi từ mực Đen sang mực Vàng, nhưng khi in ra mực vàng bị xỉn đen, dơ bẩn suốt hàng trăm tờ đầu.

o Nguyên nhân: Mực cũ chưa được đánh tan ở hai bên mép đầu lô hoặc ở các kẽ vi mô của tấm cao su; dao gạt mực chưa vét sạch dung môi bẩn.

o Cách khắc phục: Rửa 2 lần: Lần 1 xịt nước rửa để tan mực đặc $\rightarrow$ hạ dao gạt; lần 2 xịt hỗn hợp nước rửa pha một chút nước sạch để cuốn trôi toàn bộ cặn mực và bụi giấy còn sót.

• Hiện tượng 2: Tấm cao su hoặc quả lô bị phồng to, mềm nhũn bất thường

o Tình trạng: Mặt cao su sưng phù lên từng mảng, làm tăng áp lực đột ngột gây cháy lô hoặc ép bẹt hạt trame.

o Nguyên nhân: Dùng các loại dung môi công nghiệp không rõ nguồn gốc chứa chất thơm phá hủy cấu trúc cao su NBR.

o Cách khắc phục: Ngưng dùng dung môi trôi nổi ngay; chọn nước rửa đạt chuẩn theo khuyến cáo của nhà sản xuất vật tư cao su.

4. Checklist bỏ túi cho người mới

1. Nước rửa lô là bảo hiểm tuổi thọ máy: Giúp làm sạch mực mà không làm chai cứng hay phồng rộp cao su.

2. Nói không với xăng xe/xăng thơm: Vừa độc hại, dễ cháy nổ, vừa phá hủy lớp cao su đàn hồi.

3. Kỹ thuật rửa kết hợp nước: Pha nhẹ chút nước sạch khi xả cuối giúp cuốn sạch cả bụi giấy lẫn bột phun chống dính bám trên lô.