Chào mừng bạn đến với bài học thứ 12 trong chuỗi kiến thức nhập môn ngành in Offset!
Sau khi đã làm quen với bản kẽm, nước máng, mực in và cao su ép, hôm nay chúng ta sẽ khám phá hệ thống vận hành bận rộn nhất trên một đơn vị in: Hệ thống Lô cao su (Rubber Rollers).
1. Lô cao su là gì? (Ví dụ đời thường dễ hiểu)
Hãy tưởng tượng bạn đang sơn một mảng tường bằng cây lăn sơn (ru-lô):
Bạn nhúng cây lăn vào thùng sơn, lăn vài đường trên khay để gạt bớt sơn thừa, giúp sơn dàn đều khắp mặt bông.
Sau đó, bạn mới lăn cây lăn lên tường để lớp sơn bám mịn, phẳng lì, không bị chảy nhỏ giọt.
Lô cao su trên máy in chính là những cây lăn sơn tự động hoạt động liên tục. Trong máy in offset, mực và nước không thể tự nhảy từ máng chứa lên mặt bản kẽm. Chúng phải đi qua một dàn gồm hàng chục quả lô sắt và lô cao su xếp xen kẽ nhau. Khi các lô này ép sát và quay ngược chiều nhau, chúng sẽ nghiền mịn, cán mỏng giọt mực đặc quánh thành một lớp màng mực siêu mỏng và mịn màng trước khi áp sát vào bản kẽm.
2. Nhận biết hai "binh chủng" lô chính trên máy in
Hệ thống lô trên máy in offset chia thành hai nhóm riêng biệt:
Hệ thống lô nước (Dampening Rollers): Thường bọc cao su ưa nước (hoặc bọc vải/vớ lô ở các dòng máy cũ). Nhiệm vụ là lấy nước máng và dàn một màng ẩm mỏng tanh lên phần không in của bản kẽm.
Hệ thống lô mực (Inking Rollers): Gồm lô lấy mực từ máng, các lô chuyền/lô sàn (dao động qua lại để cán mịn mực) và các lô chà mực (Form Rollers) trực tiếp chạm vào bản kẽm để cấp mực cho chữ và hình ảnh.
Điểm quan trọng nhất của lô cao su là độ cứng (đo bằng độ Shore A). Lô quá cứng sẽ đè nát hạt trame, còn lô quá mềm sẽ nhanh biến dạng và sinh nhiệt lớn khi máy chạy tốc độ cao.
3. Lỗi kinh điển của người mới: Lỗi sọc lô (Roller Marks) & Lỗi chai lì mặt lô (Glazed Rollers)
Hiện tượng 1: Bản in xuất hiện các vệt sọc ngang đổi màu (Roller Marks / Ghosting)
Tình trạng: Trên mảng màu in đồng nhất tự nhiên có những vệt bóng mờ sọc ngang song song với trục máy.
Nguyên nhân: Áp lực tiếp xúc giữa các lô cao su chỉnh không đều (bên quá chặt, bên quá lỏng), hoặc lực ép giữa lô chà và bản kẽm quá nặng khiến lô bị nảy (bật) khi lăn qua rãnh kẹp kẽm.
Cách khắc phục: Canh lại "vệt tiếp xúc" (nip) của lô theo đúng bề rộng tiêu chuẩn (thường từ 3mm – 5mm tùy đường kính lô) bằng cách thử mực trên giấy lót.
Hiện tượng 2: Lô không chịu bắt mực, truyền mực yếu ớt (Lô bị chai bóng)
Tình trạng: Mặt cao su bóng loáng như gương, sờ vào trơn tuột, mực bám loang lổ không đều.
Nguyên nhân: Mực khô, bột giấy và cặn canxi từ nước tích tụ lâu ngày lấp kín các lỗ xốp vi mô trên bề mặt cao su.
Cách khắc phục: Định kỳ dùng hóa chất tẩy cặn canxi và dung dịch phục hồi bề mặt cao su để lấy lại độ nhám nhung nguyên bản.
. Checklist bỏ túi cho người mới
Lô cao su là bộ máy dàn mực: Giúp tán nhuyễn mực đặc thành lớp màng siêu mỏng và đồng nhất.
Áp lực vệt tiếp xúc là chìa khóa: Canh vệt lăn vừa đủ (3-5mm), ép quá chặt sẽ sinh nhiệt phá hỏng lô, ép quá lỏng sẽ thiếu mực.
Rửa lô sạch sâu cuối ca: Không để mực khô bết qua đêm trên bề mặt cao su để tránh hiện tượng chai cứng.
